Sự phát triển của Internet và các nền tảng số mang lại nhiều cơ hội cho trẻ em học tập, vui chơi, sáng tạo và kết nối. Tuy nhiên, không gian mạng cũng đang bị các đối tượng xấu lợi dụng để tiếp cận, dụ dỗ, thao túng và bóc lột trẻ em với những phương thức ngày càng tinh vi, phức tạp.

Theo tham luận “Thực trạng bóc lột trẻ em trực tuyến và kiến nghị giải pháp” được trình bày tại Hội thảo kết nối, chuyển tuyến và hỗ trợ nạn nhân của mua bán người do Tổng đài Quốc gia Bảo vệ trẻ em 111 tổ chức, hoạt động bóc lột trẻ em đang có xu hướng dịch chuyển mạnh lên môi trường trực tuyến.

Hội thảo kết nối, chuyển tuyến và hỗ trợ nạn nhân của mua bán người do Tổng đài Quốc gia Bảo vệ trẻ em 111 tổ chức

Nhiều thủ đoạn bóc lột trẻ em trên môi trường mạng

Không gian mạng đang trở thành môi trường để trẻ em học tập, giải trí và giao tiếp xã hội. Lợi dụng đặc điểm này, các đối tượng có thể tiếp cận trẻ thông qua mạng xã hội, ứng dụng nhắn tin, trò chơi trực tuyến, nền tảng livestream hoặc các dịch vụ trực tuyến khác.

Một trong những thủ đoạn phổ biến là dụ dỗ, thao túng trẻ em trực tuyến. Đối tượng tìm cách tạo dựng lòng tin, tình cảm hoặc đưa ra tiền, quà và các lợi ích vật chất để khiến trẻ cung cấp hình ảnh, video nhạy cảm, thực hiện các hành vi khiêu dâm trực tuyến hoặc gặp gỡ trực tiếp. Sau đó, những hình ảnh, video này có thể tiếp tục bị sử dụng để đe dọa, khống chế và ép buộc trẻ thực hiện các hành vi khác.

Bên cạnh đó là việc sử dụng trẻ em trong các hoạt động khiêu dâm trực tuyến hoặc sản xuất tài liệu khiêu dâm trẻ em có tổ chức. Các hoạt động này có thể được tổ chức tại những địa điểm kín, riêng tư và thương mại hóa thông qua hình thức livestream trên các nền tảng trực tuyến.

Một nguy cơ khác là lừa đảo, khống chế trẻ em thông qua các hoạt động tuyển dụng trực tuyến. Các đối tượng có thể đưa ra lời mời việc làm với mức lương, thưởng hấp dẫn, sau đó hẹn gặp và khống chế trẻ để đưa vào các hoạt động lao động bất hợp pháp. Một số thủ đoạn còn sử dụng hình thức giả danh cơ quan chức năng để uy hiếp, cô lập nạn nhân khỏi gia đình và người thân.

Mạng xã hội cũng có thể bị lợi dụng để mua bán trẻ em thông qua các hội, nhóm núp bóng dưới hình thức “cho - nhận con nuôi”. Các đối tượng đóng vai trò trung gian, kết nối người có nhu cầu cho và nhận con để thực hiện hành vi mua bán, trục lợi.

Ngoài ra, các đối tượng có thể lợi dụng mạng xã hội, ứng dụng nhắn tin, ứng dụng hẹn hò hoặc livestream để quảng cáo, môi giới các hoạt động mại dâm dưới nhiều hình thức trá hình. Những nhóm này thường được thiết lập ở chế độ kín hoặc riêng tư nhằm hạn chế khả năng bị phát hiện.

Vì sao trẻ em dễ trở thành nạn nhân?

Hoạt động bóc lột trẻ em trực tuyến ngày càng phức tạp do nhiều yếu tố. Những hạn chế trong quản lý người dùng và dịch vụ trên không gian mạng, cùng với tình trạng lộ, lọt, mua bán trái phép dữ liệu cá nhân, có thể tạo điều kiện để các đối tượng lợi dụng tính ẩn danh nhằm tiếp cận và thao túng trẻ em.

Sự phát triển nhanh của công nghệ, trong đó có trí tuệ nhân tạo và các công nghệ như deepfake, deepvoice, cũng đặt ra những thách thức mới trong công tác phòng ngừa và đấu tranh với tội phạm bóc lột trẻ em trực tuyến.

Đáng chú ý, một bộ phận trẻ em vẫn còn thiếu kiến thức và kỹ năng sử dụng Internet an toàn, nhận diện nguy cơ và tìm kiếm sự hỗ trợ. Nhóm trẻ em ở vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, thiếu sự chăm sóc hoặc có nhu cầu mưu sinh, kiếm tiền nhanh có thể dễ bị tổn thương hơn.

Cần tăng cường các giải pháp bảo vệ trẻ em trên không gian mạng

Để phòng ngừa và đấu tranh với tình trạng bóc lột trẻ em trực tuyến, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp.

Trước hết, tăng cường thực thi pháp luật và quản lý hiệu quả các hoạt động trên không gian mạng, đặc biệt đối với dịch vụ viễn thông, Internet, thông tin trên mạng và các dịch vụ cung cấp xuyên biên giới.

Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý về bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng, chủ động nghiên cứu các xu hướng tội phạm mới để có giải pháp phòng ngừa phù hợp.

Một giải pháp đặc biệt quan trọng là đẩy mạnh truyền thông, giáo dục kỹ năng an toàn trực tuyến cho trẻ em, cha mẹ và người chăm sóc. Trẻ cần được trang bị kỹ năng bảo vệ dữ liệu cá nhân, kiểm chứng thông tin, nhận diện các dấu hiệu bất thường và biết cách tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp nguy cơ trên mạng.

Bên cạnh đó, cần tăng cường phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức và lực lượng liên quan, nâng cao năng lực phòng ngừa, phát hiện, xử lý và hỗ trợ phục hồi cho trẻ em bị bóc lột. Đồng thời, mở rộng hợp tác quốc tế bởi bóc lột trẻ em trực tuyến có thể liên quan đến các hoạt động tội phạm xuyên quốc gia.

Chung tay xây dựng môi trường mạng an toàn cho trẻ em

Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng là trách nhiệm của toàn xã hội. Gia đình, nhà trường, cơ quan chức năng, các tổ chức xã hội và doanh nghiệp công nghệ cần cùng tham gia xây dựng môi trường trực tuyến an toàn, giúp trẻ có kiến thức và kỹ năng cần thiết để tự bảo vệ mình.

Mỗi người lớn cần lắng nghe, đồng hành và tạo cho trẻ cảm giác an toàn để trẻ có thể chia sẻ khi gặp vấn đề trên môi trường mạng. Khi trẻ có nguy cơ bị xâm hại, bóc lột hoặc cần hỗ trợ, hãy tìm kiếm sự trợ giúp từ những người đáng tin cậy và các cơ quan, dịch vụ bảo vệ trẻ em.

Tổng đài Quốc gia Bảo vệ trẻ em 111 là địa chỉ tiếp nhận thông tin, tư vấn và hỗ trợ liên quan đến trẻ em. Khi phát hiện hoặc nghi ngờ trẻ em có nguy cơ bị xâm hại, bóc lột, người dân có thể liên hệ 111 để được tư vấn, hỗ trợ và kết nối các dịch vụ bảo vệ trẻ em phù hợp.

-----------

TỔNG ĐÀI 111 - TỔNG ĐÀI ĐIỆN THOẠI QUỐC GIA PHÒNG, CHỐNG MUA BÁN NGƯỜI

- Tiếp nhận các thông tin của người dân phát hiện mua bán người 

- Cung cấp các thông tin về luật pháp, chính sách

- Kết nối với cơ quan chức năng có thẩm quyền để tiến hành điều tra và giải cứu nạn nhân 

- Hỗ trợ nạn nhân trở về tái hòa nhập cộng đồng

- Tổng đài hoạt động 24/7 và hoàn toàn miễn phí

Các tài khoản chính thức của Tổng đài 111:
+ Facebook Tổng Đài Quốc gia Bảo vệ Trẻ em: https://www.facebook.com/tongdaiquocgiabvte
+ Zalo: Tổng đài 111
+ Website Tổng đài 111: Tongdai111.vn
+ Tiktok: Tổng đài 111
+ Youtube: Tổng đài 111