Tìm hiểu kinh nghiệm quốc tế về chính sách quản lý đối với vấn đề trẻ em sử dụng mạng xã hội,phủ viên Báo Điện tử Chính phủ đã có những cuộc trao đổi với một số chuyên gia quốc tế, trong đó có các nhà nghiên cứu, chuyên gia đến từ Úc, quốc gia đầu tiên cấm hành pháp cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội từ cuối năm 2025.

Trong cuộc trao đổi này, các chuyên gia quốc tế cho rằng câu hỏi đặt ra các chính sách chiến lược không chỉ là nên cấm trẻ em sử dụng mạng xã hội hay không, mà là cách nào để xây dựng một số trường môi trường an toàn hơn cho các em.

Bà Rhianon Walls, Giám đốc Năng lựcViệt Nam, chuyên gia tâm lý người Australia

Kinh nghiệm từ một phong chính đầu tiên

Bà Rhianon Walls, Giám đốc Năng lựcViệt Nam, chuyên gia tâm lý người Úc có nhiều năm kinh nghiệm làm việc tại Việt Nam cho biết, từ ngày 12/10/2025, lệnh cấm dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội tại Úc chính thức có hiệu lực. Đây được xem là một trong những sách chính phong tiên trên thế giới nhằm hạn chế những tác động tiêu cực của mạng xã hội dành cho người trẻ.

Theo quy định mới, mạng xã hội nền tảng phải thực hiện các biện pháp hợp lý nhằm ngăn chặn người dưới 16 tuổi tại Australia tạo hoặc sử dụng tài khoản.

nhiệm vụ pháp lý chủ yếu được thiết lập trên các công nghệ công nghệ và nền tảng xã hội xã hội. Nếu không định nghĩa thủ công, các nền tảng có thể được tăng cường lên tới 50 triệu AUD (khoảng 33 triệu USD).

Trong khi đó, luật không quy định hình phạt đối với các bậc phụ huynh nếu họ không thực thi lệnh cấm tại gia đình, cũng như đối với trẻ em nếu các em tìm cách 'lách' luật.

"Chính phủ Australia cũng không quy định cụ thể công nghệ nào mà các công ty phải sử dụng để kiểm soát chế độ tuổi người dùng. Mỗi dịch vụ sẽ cần tự xác định chiến lược riêng của mình. Điều này đồng nghĩa là người dân Australia có thể phải đáp ứng những yêu cầu xác minh tuổi cổ khác nhau trên nền sau", bà Rhianon Walls nói.

Theo số liệu ban đầu của Quận ban An toàn trực tuyến (eSafety) - cơ quan quản lý an toàn trực tuyến độc lập của Chính phủ Úc, các công ty mạng xã hội lớn vô hiệu hóa quyền truy cập đối với khoảng 4,7 đã có triệu tài khoản được xác định thuộc về người dưới 16 tuổi trong nửa đầu tháng 12/2025 để cài đặt quy định mức độ tối thiểu tại Úc.

Nỗ lực bảo vệ sức khỏe tâm thần của thế hệ trẻ

Mạng xã hội được cho là khiến trẻ em lo lắng hơn, dễ bị bắt nạt, bị phân tách từ trải nghiệm thực tế và tương tác gia đình.

Bà Rhianon Walls dẫn đầu kết quả khảo sát của eSafety tại Australia cho biết, 44% người trẻ tại nước này báo cáo đã có những trải nghiệm tiêu cực trên mạng trong 6 tháng qua, trong đó 15% từng nhận được các lời đe dọa hoặc cảm xúc phạm tội.

Những dữ liệu này được xem là một nền tảng cơ bản trong sách chính của quy trình. Trong quá trình soạn thảo luật, các cơ quan hữu quan đã thực hiện quy trình tư vấn sâu rộng với nhiều bên liên quan, bao gồm các học giả, tổ chức giáo dục, phụ huynh và trực tiếp nhận ý tưởng kiến ​​trúc giới trẻ.

Trong thông điệp gửi đến học sinh cả nước, Thủ tướng Anthony Albanese nêu rõ, lệnh cấm dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội nhắm hỗ trợ trẻ em đang mê mê với các thuật toán, thay vì điện thoại chuyển sang dành thời gian cho bạn bè và gia đình, có thể thao tác, âm nhạc hay đọc sách.

Theo bà Rhianon Walls, Chính phủ Australia sử dụng khái niệm "trì hoãn sử dụng" thay vì "lệnh cấm", bắn mạnh rằng mục tiêu của chính sách là bảo vệ sức khỏe tâm thần của thanh thiếu niên, từ đó tạo ra một tương lai tốt đẹp hơn cho các em.

Thuật toán và vòng xoáy 'cuộn vô tận'

Trao đổi với Báo Điện tử Chính phủ từ Australia, Giáo sư Tama Leaver, chuyên ngành nghiên cứu Internet tại Đại học Curtin, đồng thời là nhà nghiên cứu chính tại Trung tâm nghiên cứu hàng đầu về trẻ em trong kỷ nguyên số (ARC Center of Excellence for the Digital Child) và từng giữ cương vị Chủ tịch Hiệp hội Các nhà nghiên cứu Internet cho rằng, trải nghiệm cuộc cách mạng xã hội ngày nay đã thay đổi đáng kể kể.

"Trong thập kỷ qua, hầu hết các nền tảng xã hội đã chuyển sang sử dụng thuật toán để sắp xếp nội dung cho người dùng, thay cho các dòng tin theo thứ tự thời gian như trước đây", ông Tama Leaver nói.

Theo Giáo sư Tama Leaver, các dòng tin dựa trên thuật toán, tiêu biểu tượng như trang "Dành cho bạn" của TikTok, trợ giúp nền tảng nên dễ sử dụng hơn, nhưng đồng thời đặt nhiều quyền quyết định hơn trên nền tảng nền tảng trong việc lựa chọn nội dung người dùng sẽ thấy, chủ yếu dựa trên phân tích hành vi vi và sở thích của người dùng trước đó. "Điều này dẫn đến hiện tượng 'cuộn vô tận' (cuộn vô hạn), khi dòng nội dung gần như không có điểm dừng và có thể ảnh hưởng đến khả năng tập trung của trẻ con".

Giáo sư Tama Leaver cho rằng bản thân các hệ thống sản xuất nội dung không phải là yếu tố nguy hại. Tuy nhiên, các loại đơn vị lựa chọn thiết kế tận dụng thuật toán để tạo ra cơ chế cuộn vô tận có thể làm tăng nguy cơ ro trực tuyến, khi vừa tạo ra người dùng phải chú ý liên tục, vừa làm giảm khả năng chủ động lựa chọn nội dung họ muốn xem.

Theo Giáo sư Tama Leaver, "Công việc xã hội mang lại nhiều lợi ích quan trọng, như tiếp cận thông tin nhanh và đa dạng, tham gia hoạt động chính trị, giải trí và kết nối với bạn bè vẫn là một thực tế. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, những rủi ro đi kèm gia đình cũng tăng".

Giáo sư Tama Leaver, chuyên gia nghiên cứu Internet tại Đại học Curtin, Australia

Thực tế cho thấy trẻ có khả năng "vượt rào" khá dễ dàng trước lệnh cấm theo độ tuổi hoặc vị trí địa lý. Nếu các nền tảng phổ biến này bị chặn, các em có thể tìm thấy các nền tảng thay thế ít được biết đến hơn và đôi khi hoàn toàn an toàn hơn. Việc tách rời khỏi mạng xã hội cũng có thể khiến trẻ mất đi một số cơ hội…

Chính sách quản lý thế nào?

Đối với các xã hội hóa học nhanh như Việt Nam, Giáo sư Tama Leaver nhấn mạnh rằng các lệnh cấm tự động không đủ để giải quyết vấn đề. Điều quan trọng là đầu tư mạnh vào giáo dục kỹ năng số, giúp thanh thiếu niên hiểu và ứng phó với các rủi ro trực tuyến.

"Giáo dục vẫn là công cụ hiệu quả nhất, đồng thời là công việc nâng cao nhận thức cho trẻ em và những người có vai trò hỗ trợ các em", GS. Tama Leaver nói.

Bà Silvia Danailov, Trưởng đại diện UNICEF tại Việt Nam - Ảnh: Việt Đức

UNICEF: Sách chính 3 trụ trụ để bảo vệ trẻ em trong môi trường mạng

Bà Silvia Danailov, Trưởng đại diện Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF) tại Việt Nam cho biết, việc bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng cần được tiếp cận theo hướng toàn diện, dựa trên quyền trẻ em, thay vì chỉ tập trung vào các giải pháp đơn lẻ như quy định độ tuổi sử dụng mạng xã hội.

Từ kinh nghiệm quốc tế, UNICEF tại Việt Nam cho rằng việc xây dựng môi trường số an toàn cho trẻ em cần dựa trên ba trụ cột chính: Tăng cường trách nhiệm của nền tảng số, quản lý việc tiếp cận của trẻ em theo cách cân bằng và nâng cao năng lực số cho trẻ em, gia đình và nhà trường.

Thứ nhất, tăng cường trách nhiệm của các nền số. UNICEF cho rằng trẻ em hiện đang dành nhiều thời gian trên nền tảng tài chính chưa được thiết kế với tiêu chuẩn đảm bảo và an toàn của các em. Vì vậy, các chính sách cần yêu cầu các công ty công nghệ thiết lập các cơ chế bảo vệ trẻ em ngay từ khâu thiết kế, bao gồm các thiết lập mặc định an toàn hơn, hệ thống kiểm tra trình duyệt và xử lý hiệu ứng nội dung gây hại, minh bạch trong cách vận hành các thuật toán và công cụ báo cáo đơn giản, dễ dàng tiếp cận.

Thứ hai, hãy xây dựng các quy định về độ tuổi và nền tảng tiếp theo theo hướng cân bằng. Theo UNICEF, lệnh cấm mang tính bao trùm có thể dẫn đến những hệ quả ngoài mong muốn khi trẻ em tìm cách lách quy định hoặc chuyển sang nền tảng quảng cáo ít được quản lý hơn. Vì vậy, các gia đình nên áp dụng các cơ chế chính xác minh độ dựa trên bằng chứng, có tính tương xứng và tôn trọng quyền riêng tư, đồng thời tập trung vào công việc phân cực những nguy hiểm gây tổn hại dụng cụ có thể thay vì cắt hoàn toàn quyền tiếp cận cận của trẻ em đối với các nền tảng trực tuyến.

Thứ ba, đầu tư vào năng lực hiểu biết số lượng của trẻ em, gia đình và nhà trường. Theo UNICEF, việc bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng không thể chỉ dựa vào các quy định nền tảng mà cần trang bị cho trẻ em kỹ năng sử dụng công nghệ an toàn, tư duy phản biện trước thông tin trực tuyến và khả năng nhận diện rủi ro ro. Cha mẹ và giáo viên cũng cần được cung cấp các hướng dẫn và nguồn lực thực tiễn để có thể đồng hành với trẻ trong môi trường ngày càng phức tạp.

UNICEF hiện đang phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo để tổng hợp nội dung an toàn trực tuyến vào các khung năng lực và năng lực trí tuệ nhân tạo (AI) dành riêng cho giáo dục viên và học sinh. Theo tổ chức này, sự kết hợp giữa định nghĩa đối với nền tảng, quản lý chính sách phù hợp và nâng cao năng lực cho người dùng sẽ là nền tảng quản lý để xây dựng một môi trường an toàn và bao trùm cho trẻ em. Nhưng đã đến lúc phải khôi phục chuông báo động và cần sự chung tay của cả cộng đồng để từ sớm, từ xa thiết lập cơ chế bảo vệ con trẻ trước các tác động tiêu cực của nền tảng mạng xã hội xã hội, trả lại tuổi thơ cho con trẻ…

Còn theo bà Rhianon Walls, việc xây dựng một cơ chế quản lý thống nhất trên toàn quốc có thể là yếu tố quan trọng nếu Việt Nam cân nhắc phát triển khai các quy định giới hạn độ tuổi tương tự Úc.

"Bên cạnh mạng xã hội, nghiện trò chơi trực tuyến cũng là một vấn đề dễ lo bên trong thanh thiếu niên. Trong quá trình làm việc với các bạn trẻ ở Việt Nam, tôi nhận thấy tình trạng rối loạn giấc ngủ, sa sút kết quả học tập và suy giảm sức khỏe tâm thần có thể liên quan trực tiếp đến việc sử dụng Internet quá trình, bao gồm cả mạng xã hội và trò chơi trực tuyến. Giúp một thanh thiếu niên qua những điều kiện hoặc tình trạng màn hình thường là một quá trình dài, phực tạp", bà Rhianon Walls cho biết.

https://media.chinhphu.vn/bai-3-tre-em-duoi-16-tuoi-su-dung-mang-xa-hoi-cam-hay-han-che-tu-kinh-nghiem-quoc-te-102260401181723304.htm

---

Nếu phát hiện hoặc chứng kiến ​​hành động bạo lực, xâm hại trẻ em hoặc lao động trẻ em, xin đừng thờ ơ. Bạn hãy:

- Gọi điện đến Tổng đài điện thoại Bảo vệ Trẻ em 111
- Báo cáo qua ứng dụng của Tổng đài 111

- Liên hệ các tài khoản chính thức của Tổng đài 111:
+ Facebook:  Tổng Đài điện thoại Quốc gia Bảo vệ Trẻ em
+ Zalo:  Tổng đài 111
+ Website Tổng đài 111:  Tongdai111.vn
+ Tiktok: Tổng đài 111 
+ Youtube: Tổng đài 111

Tổng đài hoạt động 24/7 và hoàn toàn miễn phí.